30 dagen...zonder plastic

“Waar bemoeien jullie je mee, teringwijven!” Verbijsterd staan Daphne Gakes en Esther Molenwijk naar de Amsterdammer te kijken. Ze hadden hem aangesproken toen hij zijn plastic beker de gracht in mikte, hij was hier duidelijk niet van gecharmeerd. Zou hij dan niet weten hoe het zit? Of zou het hem niet uitmaken? Plastic in de gracht stroomt naar de oceanen waar het langzaam afbreekt in minuscule deeltjes. Dit verwoest hele eco-systemen en komt via de voedselketen in onszelf terecht. 

Het gemak waarmee we met plastic omgaan frustreert ons. De nieuwe Plastic Hero campagne ten spijt, neemt het plastic op straat en in de zeeën in een alarmerend tempo toe. Al pratende over deze ontwikkeling kwam een andere dimensie aan het licht; het aanbod van plastic is immens! Plastic tasjes, voorverpakte producten bij de supermarkt, plastic bekers in de horeca, het lijkt wel alsof er subsidie op zit.

Steeds fanatieker worden we gestimuleerd om plastic te scheiden, maar gek genoeg stelt niemand zich de vraag waar al dat plastic voor nodig is. Hoe kan het dat een gemiddeld Nederlands gezin 80 kilo wegwerpplastic per jaar verbruikt? In het eerste decennium van deze eeuw is er even veel plastic gemaakt als in de gehele vorige eeuw. Moeten we niet terug naar de echte bron van het plastic monster, het verbruik van plastic? Die vraag inspireerde ons tot ’30 dagen zonder plastic’. De regels waren simpel: 30 dagen niets kopen of aannemen waar plastic in of omheen zit.

Eco-nerd of eco-held?

daphne-esther.jpg

In het begin van de onze ’30 dagen’ voelden we ons echte eco-nerds. Wat was het gênant om in een club champagne uit een theeglas te drinken omdat dat de enige niet-plastic optie was. Maar langzamerhand veranderden onze houding. We vinden het eigenlijk gênanter om na een avondje stappen 12 plastic bekertjes aan de afvalberg toe te voegen. Mede door de positieve reacties kregen we lol in dit experiment en voelden we ons, laten we het maar toegeven, heuse eco-helden. 

Plastic - de feiten op een rij

plasticleven.jpg
  • De grondstof is aardolie, een niet hernieuwbare grondstof 
  • Bij het productieproces wordt veel energie gebruikt en ontstaat luchtvervuiling
  • Steeds meer onderzoeken tonen aan dat bepaalde bestanddelen van plastic schadelijk zijn voor de gezondheid
  • Plastic vergaat (bijna) niet. Wereldwijd wordt nu zo’n 5% gerecycled. De rest wordt verbrand of komt als zwerfafval op straat en in zee terecht
  • In de oceanen drijft momenteel een “plastic soup” van twee keer de oppervlakte van de VS. Dit plastic breekt langzaam af in deeltjes, de oceanen zijn vervuild evenals de stranden waar de kleine plasticdeeltjes aanspoelen. Bovendien wordt het rondzwevende plastic gegeten door vissen en vogels. In vrijwel alle vissen is inmiddels plastic te vinden. En daarmee komen ze uiteindelijk in de mens terecht.

Rucola zonder plastic

Het omzeilen van plastic blijkt niet eenvoudig. Zo moest Daphne onverrichter zake terugkeren van haar favoriete juicebar omdat ze geen beker bij zich had. Esther reisde stad en land af om rucola zonder plastic te vinden. Maar al snel werden we er beter in. Gewapend met een reisbeker en jute boodschappentas, kenden we na een aantal weken de winkels waar het groente en fruit niet van plastic voorzien is. Moeilijker werd het toen halverwege de maand het wc-papier opraakte. Ook producten als tandpasta en melk zijn vrijwel niet plastic-loos te verkrijgen. En wat te doen met post die in plastic verpakking binnenkomt? Helemaal plastic-loos was simpelweg niet mogelijk.

Tips voor een leven als een echte Plastic Hero

  • Neem je eigen tas mee naar de winkel. Simpel maar dit scheelt al ongelooflijk veel. Neem ook wat kleine papieren tasjes mee om bv tomaten, of een brood in te doen.
  • Stop een reisbeker in je tas. 
  • Vermijd onnodig voorverpakte producten zoals paprika’s, komkommers en courgettes. Bij kleine winkels zitten ze niet in plastic.
  • Vermijd plastic wegwerp-gadgets. Zonder dat je het door hebt krijg je heel vaak plastic ‘cadeau’. Onbruikbare relatiegeschenken zijn hier het beste voorbeeld van. 
  • Vul na waar mogelijk. Dit is voor de gevorderde plasticmijder . denk aan wasmiddel, olijfolie of shampoo. Nog moeilijk te verkrijgen. 
  • Bio plastics zijn een aardig alternatief. Ze worden gemaakt van natuurlijke vezels. Het voordeel is dat deze grondstoffen hernieuwbaar zijn en dat het bio-plastic natuurlijk afbreekt. Er zitten nog verschillende nadelen aan, maar het is al een goed alternatief voor het reguliere plastic.

Frase van de maand

“Ja, ík ben het met u eens, maar als alleen u dat doet heeft het geen zin”, zei de groenteman die ondanks de meegebrachte tas de groenten als vanzelfsprekend in plastic stopte. De meest gehoorde frase van deze maand. De winkelier stopt zijn producten in plastic omdat ‘de consument het nu eenmaal wil’, de consument verbaast zich over hoeveel tasjes hij nu weer mee krijgt. We wijzen naar elkaar maar achten onze invloed te klein om zelf in actie te komen. 

Is plastic dan helemaal fout? 

Nee, zeker niet. Plastic is voor veel toepassingen een geschikt materiaal. Het is namelijk sterk, licht en vergaat niet, eigenlijk heel duurzaam dus. Het probleem zit in het veelvuldige en achteloze gebruik van plastic. Ongemerkt sluipt er om bijna alles dat we kopen een afzonderlijk plastic hoesje dat vrijwel direct weggegooid wordt. Dit is merkwaardig, als je bedenkt wat de milieugevolgen hiervan zijn.

Geen plastic suikerfeest

“De hoeveelste dag is dit eigenlijk?”, vraagt Daphne op dag 34. We komen erachter dat de 30 dagen erop zitten. We hebben niet afgeteld. Geen plastic Suikerfeest voor ons. Wij gaan gewoon lekker door. Zo radiaal als dat we deze maand geleefd hebben is niet vol te houden en niet nodig. Maar het grootste Plastic Monster, wegwerp plastic, komt er bij ons niet meer in.